I.
Tanımı ve Özellikleri
Beton agregası, beton veya harç yapımında çimento ve
su karışımından oluşan bağlayıcı malzeme ile birlikte bir araya getirilen, organik
olmayan, doğal veya yapay malzemenin genellikle 100 mm' yi aşmayan (hatta yapı
betonlarında çoğu zaman 63 mm'yi geçmeyen büyüklüklerdeki kırılmamış veya
kırılmış tanelerin oluşturduğu bir yığındır.
Beton yapımında kullanılan çeşitli agregalardan
bazı örnekler şunlardır: kum, çakıl, kırmataş, yüksek fırın cürufu, pişmiş
kil, bims, genleştirilmiş perlit ve uçucu külden elde edilen uçucu kül agregası.
Agregalar betonun hacminin yaklaşık olarak %70-75 ini oluşturur.
Betonda agrega kullanılmasının sağladığı teknik
özelliklerin başında, sertleşen betonun 'hacim değişikliğini' önlemesi veya
azaltması sertleşmiş betonun 'aşınmaya karşı dayanımını' arttırması, çevre
etkilerine karşı 'dayanıklılığını' arttırması ve kendi dayanım gücünün
yüksekliği nedeniyle betonun taşımakta olduğu yüklere karşı 'dayanımı'
sağlayabilmesi gelir.
Betonda kullanılan agreganın dayanıklılığı, gözenekliliği, su geçirgenliği,
mineral yapısı, tane şekli, gradasyonu, tanelerin yüzey pürüzlülüğü, en büyük
tane boyutu, elastiklik modülü, termik genleşme katsayısı, agregada kil olup
olmadığı ve agreganın temizliği gibi birçok özelik beton dayanıklılık
türlerinin bir veya daha fazlasını etkilemektedir
- Agrega üretim merkezlerinde, beton santralarında ve
şantiyelerde agrega yığınlarının depolanmasında ve taşınmasında şu hususlara
dikkat etmek gerekmektedir;
- Agrega tanelerinin kirlenmemesi için önlem
alınmalıdır. Agreganın kirlenmemesi veya dikkatsizlik sonucu agrega içerisine
zararlı maddelerin girmemesi için gerekli özen gösterilmelidir. Agrega yığınları
oluşturulurken, mümkünse sert ve temiz bir zemin seçilmeli veya beton döşeme
hazırlanarak agregalar bu döşeme üzerine yığılmalıdır; Tabana önceden kum,
çakıl veya kaya parçaları da serilerek agrega yığını böyle bir zemin üzerine
oturtulabilir. Agregadaki suyun yığından dışarıya kolayca drenajını ağlayabilecek
önlemler alınmalıdır. Çevredeki gevşek toprak tanelerinin rüzgar etkisiyle agrega
danelerinin arasına karışmamasına dikkat edilmelidir.
- Ayrışmaya neden olunmamalıdır. Agregaların bir yere
yerleştirilmesi, depolanması veya taşınması esnasında iri agregaların ve ince
agregaların bir yığın içerisinde adeta ayrı ayrı kümeler oluşturarak 'ayrışma
(segregasyon)' yapmasını önleyecek önlemler alınmalıdır.
II. Agreganın Sınıflandırılması
- Elde Ediliş Şekline Göre
- Tane Boyutlarına Göre
- Elde Ediliş Şekline Göre Sınıflama
A) DOĞAL AGREGA (Doğal taş agregası)
B) YAPAY AGREGA (Sanayi ürünü agrega)
B.Tane Boyutlarına Göre Sınıflama
A) İnce Agrega (4mm altı)
Kum
Kırma kum
Yapay kum
B) İri Agrega (4mm üstü)
Çakıl
Kırmataş (mıcır)
Yapay taş
C) Taşunu (Filler) (0,25mm altı) |